اقتصاد در حال توسعه کشورها در جهان، شاهد رویش بسیاری از بنگاههای اقتصادی و شرکتهای کوچک و متوسط یا همان SME شده است. در بازار سرمایه همواره کسب و کارهای کوچک و متوسط در کنار شرکتهای بزرگ، رقابت و رشد میکنند. فعالیت در این زمینه معمولاً از تیمهای جوان و پویا و نیز سرمایههای خرد آغاز میشود و در مسیر رشد و توسعه قرار میگیرند.
SME چیست؟
قوانین بازار SME
مزایای SME
نکاتی راجع به بهبود عملکرد SME ها
SME چیست؟
SME، مخفف عبارت Small & Medium Enterprises و به معنای بنگاههای کوچک و متوسط است. این مفهوم، شامل تمامی کسب و کارهای اقتصادی کوچک و متوسط اعم از صنعتی، فناوری، گردشگری، کشاورزی میباشد که در بازار اقتصادی ورود و فعالیت میکنند.
شرکتهای دانشبنیان و استارتآپها یکی از مهمترین مثالها برای شرکتهای SME، محسوب میشوند که میتوانند با سرمایه خرد و میزان کارمندان اندک راهاندازی شوند و مسیر توسعه خود را پیش بگیرند.
طبق تعریف بانک مرکزی ایران، شرکتهایی که پرسنل کمتر از 50 نفر را دارند جزو دسته شرکتهای SME قرار میگیرند. این بنگاهها معمولاً با داشتن کارمندان جوان و با انگیزه، سعی دارند تا با تعریف کردن نقشه راه خود، از مقیاس کوچک با سرمایه خرد، تبدیل به شرکتهای بزرگ با سرمایه کلان شوند.
به همین خاطر توجه به شرکتهای SME از طرف دولتها راه را برای پیشرفت اقتصادی و پویایی چرخه کسبوکار هموار میکند.
طبق تعریف معیارهای جهانی، شرکتهای SME، باتوجهبه فاکتورهایی مثل میزان سرمایه، تعداد کارمندان و میزان فروش سالیانه، مشخص میشوند. هر چقدر میزان سرمایه کمتر باشد آن شرکت جزو کسب و کارهای کوچک و به نسبت افزایش سرمایه و میزان فروش، جزو کسب و کارهای متوسط و یا بزرگ قرار میگیرد.
قوانین بازار SME
بازار فرابورس ایران با راهاندازی سامانهای برای بازار SME، فرصتی را فراهم کرد تا کسب و کارهای خرد و متوسط بتوانند در بازار اقتصادی حضوری فعال داشته باشند و این بازار جزوی از بازار فرابورس به حساب میآید. این بازار با هدف حمایت و پویایی این نوع کسب و کارها و پیداکردن جایگاهی مناسب برای آنها تشکیل شده است. امروزه بنگاههای کوچک و متوسط نقش غیر قابل انکاری در توسعه و رشد فناوری و پیشرفت اقتصادی دارند و از همین رو نیازمند توجه بیشتر از سمت دولتمردان دارند.
در این راستا ایجاد بازار SME باعث رونق این نوع کسب و کارها شده است و دارای قوانین خاص خود میباشد.
قوانین و مقرراتی که در بازار بورس و فرابورس اجرا میشود، تفاوت زیادی با بازار SME دارد. یکی از قوانین مهم در این بازار، عدم خرید و فروش سهام توسط افراد حقیقی میباشد. در بازار SME، تنها شرکتهای حقوقی، نهادها و بنگاههای اقتصادی و صندوقها، قابلیت معامله در آن را دارند. همچنین صورتهای مالی شرکتها به مانند شرکتهای بورسی نیست و در آن بیشتر عملکرد آتی شرکت مورد توجه قرار میگیرد.
شرکتهای که در بازار SME، پذیرفته میشوند اکثراً شرکتهای سهامی عام و یا شرکتهایی با حداقل سرمایه 100-200 میلیون تومان و یا اعداد بالاتر است که نشان از میزان سرمایه کوچک آنها در راهاندازی دارد. معاملات بازار شرکتهای کوچک و متوسط در دو تابلوی “رشد” و “دانشبنیان” قابل انجام است. نحوه معاملات در بازار SME، به صورتی است که بدون دامنه نوسان قیمت و به شکل توافقی صورت میگیرد. سرمایهگذاران نهادی میتوانند وارد معاملات بازار SME شوند و معامله خود را طبق قوانین انجام بدهند. معمولاً هدلینگها، شرکتهای سرمایهگذاری، صندوقهای دولتی و سرمایهگذاری و بانکها و بیمهها، در بازار SME فعالیت میکنند و سهام مدنظر را خریداری مینمایند.
مزایای SMEها
شرکتهای کوچک و متوسط در کنار شرکتهای بزرگ، رشد و توسعه پیدا میکنند و دارای مزایای مهمی هستند که توجه دولتمردان و سیاستگذاران را به خود جلب کرده است. بسیاری بر این عقیدهاند که آینده رشد اقتصادی کشورها را SMEها رقم میزنند. به همین دلیل برخی از مزایای مهم این نوع کسب و کارها را در اینجا بیان میکنیم:
اشتغالزایی و کارآفرینی
شرکتهای SME نقش بسیار تأثیرگذاری در جذب نیروهای مستعد و کارآمد دارند و از همین رو میتوانند به رشد اشتغالزایی و کارآفرینی در جامعه کمک بسزایی نمایند.
افزایش تولید ناخالص ملی
بسیاری از کشورهای در حال توسعه توجه خود را به افزایش تولید ناخالص ملی معطوف کردهاند و معیاری برای پویایی چرخه اقتصادی خود معرفی میکنند. در کشور ما نیز بخش عمدهای از واحدهای تولیدی در گروه صنایع کوچک و متوسط قرار میگیرند. وجود شرکتهای کوچک و متوسط، این امکان را فراهم میکند تا این ضریب به میزان قابلتوجهی رشد پیدا کند.
نیروی کار جوان و با استعداد
شرکتهای SME به دلیل داشتن دانش روز و بهرهبردن از فناوریهای بهروز همواره از کارشناسان و متخصصان جوان، پویا و بااستعداد آکادمیک استفاده میکنند و این امر به پویایی و رشد این شرکتها و نیز انگیزه بالای کارکنان کمک فراوانی میکند.